İÇİNDEKİLER

 

 

ÖNSÖZ                                                                                                                                                                  

ŞEKİLLER VE TABLOLAR   XX1

 

 

BİRİNCİ BÖLÜM    6

PARA KAVRAMI VE PARA SİSTEMLERİ  6

 

1.1. Para Kavramı 6

1.2. Paranın Fonksiyonları 7

1.3. Paranın Doğuşu  8

1.4 Para Kullanımının Değişik Devreleri ve Para Sistemleri 9

1.4.1. Mal Para Sistemi 9

1.4.2. Metal Para Sistemi 9

1.4.2.1. Çift Metal Para Sistemi 10

1.4.2.2. Tek Metal Para Sistemi 11

1.4.2.2.1. Gümüş Para Sistemi 11

1.4.2.2.2. Altın Para Sistemi 11

1.4.2.2.2.1. Altın Sikke Standardı 11

1.4.2.2.2.2. Altın Külçe Standardı 12

1.4.2.2.2.3. Altın Kambiyo Standardı 12

1.4.3. Temsili Para Sistemi 13

1.4.4. Kağıt Para Sistemi-(Fiat Money)  13

1.4.5. Para Basma Hakkı ve Senyoraj Geliri 15

1.5. Döviz, Döviz Kuru ve Konvertibilite  15

1.5.1. Döviz Kuru Sistemleri 16

1.5.2. Döviz Kurunun Belirlenmesi Konusundaki Teorik Yaklaşımlar  18

·Satın Alma Gücü Paritesi Yaklaşımı 18

·Parasal Döviz Kuru Yaklaşımı 18

·Aktif Döviz Kuru Piyasası Yaklaşımı 19

·Genel Denge ve Portföy Yaklaşımı 19

·Etkin Piyasa Hipotezi 19

1.6. Para Değerinin Ölçülmesi ve Fiyat İndeksleri 20

1.6.1. İndeks Çeşitleri ve Anlamı 20

 

İKİNCİ BÖLÜM    24

ULUSLARARASI PARA SİSTEMİ VE BU SİSTEMDEKİ GELİŞMELER   24

 

2.1 Birinci Dünya Savaşına Kadar Uluslararası Para Sistemi 24

2.2. Birinci Dünya Savaşı ile İkinci Dünya Savaşı Arası Dönemde Uluslararası Para Sistemi 25

2.3.  1929 Dünya Ekonomik Bunalımı 27

2.4. Altın Para Sisteminin Sonu ve Yeni Arayışlar  28

2.5. İkinci Dünya Savaşı Sonrası Uluslararası Para Sistemi 29

2.5.1. Keynes Planı 29

2.5.2. White Planı 29

2.6. Bretton Woods ve Uluslararası Finansal Sistem    30

2.7. Bretton Woods Sisteminin İşleyişi ve Çöküşü  31

2.7.1. IMF’nin Kuruluşu ve Yönetimi 32

2.7.2. IMF Üyeliği ve Kotalar  32

2.7.3. IMF Anasözleşmesindeki Değişiklikler ve SDR   32

2.7.4. Bretton Woods Sisteminin Çöküşü  33

2.8. Bretton Woods Sistemi Sonrasında Uluslararası Para Sistemi 37

2.8.1. Uluslararası Para Fonu’nun Yeni Statüsü  37

2.8.2 IMF’nin Faaliyetleri 38

2.8.3. IMF’nin Üye Ülkelere Kaynaklarını Kullandırması 38

2.8.4. IMF’nin Uluslararası Mali Piyasalara Likidite Sağlaması 39

2.8.5. IMF’nin Uluslararası Mali Piyasaları Gözetimi 39

2.8.6. IMF’nin Mali Kaynakları 39

2.8.7. IMF Türkiye İlişkileri 40

2.9. Avrupa Para Sistemi ve EURO    41

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM    44

MALİ SİSTEM VE PARASAL KURUMLAR   44

3.1. Mali Sistem Kavramı 44

3.2. Mali Aracı Kuruluşlar  44

3.2.1. Bankalar  44

3.2.2. Banka Olmayan Mali Aracı Kuruluşlar  44

3.3. Mali Aracı Kuruluşlar ve Merkez Bankaları 44

3.3.1. Merkez Bankaları ve Merkez Bankacılığı 45

3.3.2. Merkez Bankacılığının Tarihi Gelişimi 45

3.3.3. Merkez Bankalarının Temel Görevleri 46

3.3.4. Merkez Bankalarının Para Emisyonu  49

3.3.5. Merkez Bankalarına Alternatif Kurum Olarak Para Kurulu  50

3.3.5.1. Para Kurulu Kavramı 50

3.3.5.2. Para Kurulu Uygulamasının Tarihi Kökleri 51

3.3.5.3. Para Kurulunun Yararları ve Sakıncaları 51

3.3.5.3.1. Para Kurulunun Yararları 52

3.3.5.3.2 Para Kurulunun Zararları 52

3.4. Banka ve Bankacılık  53

3.4.1. Banka Kavramı 53

3.4.2. Bankacılıktaki İlk Gelişmeler  53

3.4.3. Modern Bankacılığa Geçiş  54

3.4.4. Bankaların Ekonomik Fonksiyonları 55

3.4.4.1. Fon Toplama  55

3.4.4.2. Kredi Verme-Kaydi Para Oluşturma  56

3.4.4.3. Kefil Olma-Uluslararası Ticarete Garantörlük  56

3.4.4.4. Portföy Yönetme  56

3.4.4.5. Devleti Finanse Etme  56

3.4.4.6. Yatırım Yapma  56

3.4.4.7. Danışmanlık Yapma  57

3.4.5. Kaydi Para ve Bankaların Kaydi Para Oluşturma Mekanizmaları 57

3.4.5.1. Kaydi Para Mekanizması 57

3.4.5.2 Para  Çarpanı 58

3.5. Türkiye’de Mali Sistem    60

i)T.C Merkez Bankası 60

ii)Bankalar  60

iii)Banka Olmayan Mali Aracı Kuruluşlar  60

3.5.1. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 60

3.5.1.1. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının Belli Başlı Görevleri 62

3. 5. 1. 1. 1. Merkez Bankasının Hükümete Karşı Görevleri 62

3. 5. 1. 1. 2. Merkez Bankasının Hazineye Karşı Görevleri 62

3.5.1.1.2.1. Hazine Kavramı 62

3.5.1.1.2.2. Dar Anlamda Hazine-Merkez Bankası İlişkileri 63

3.5.1.1.2.3. Geniş Anlamda Hazine-Merkez Bankası İlişkileri 64

3. 5. 1. 1. 3. Merkez Bankasının Piyasalara Karşı Görevleri 65

3. 5. 1. 1. 4. Merkez Bankasının Bankalara Karşı Görevleri 65

3.5.1.2. Merkez Bankası Bilançosu ve Anlamı 66

3.5.2 Bankalar  72

3.5.2.1. Cumhuriyetten Önce Türkiye’de Banka ve Bankacılık  72

3.5.2.2. Cumhuriyet Döneminde Türkiye’de Bankalar ve Bankacılık  73

3.5.2.3. Türkiye’de Faaliyet Gösteren Bankaların Gruplandırılması 73

3.5.2.3.1. Yaptıkları İşin Niteliğine Göre Bankalar (Toptancı Bankalar-Perakendeci Bankalar)  74

3.5.2.3.2. Faaliyet Alanlarına Göre Bankalar (Ticaret Bankaları-Kalkınma ve Yatırım Bankaları)  74

3.5.3. Banka Olmayan Mali Aracı Kuruluşlar  75

3.5.3.1. Özel Finans Kuruluşları 75

3.5.3.2. Örgütlenmiş Sermaye Piyasası-İstanbul Menkul Kıymet Borsası 75

3.5.3.2.1. Cumhuriyet Döneminden Önce Sermaye Piyasası ve Menkul Kıymet Borsaları 75

3.5.3.2.2. Cumhuriyet Döneminde Türkiye’de Sermaye Piyasası 76

3.5.3.2.3. Günümüz Sermaye Piyasaları ve İstanbul Menkul Kıymet Borsası 77

3.5.3.2.3.1. Kavram    77

3.5.3.2.3.2. Sermaye Piyasası Kurumları 77

3.5.3.2.3.2.1. İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB)  77

3.5.3.2.3.2.2. Aracı Kurumlar  79

3.5.3.2.3.2.3. Menkul Kıymetler Yatırım Ortaklıkları 79

3.5.3.2.3.2.4. Menkul Kıymetler Yatırım Fonu  79

3.5.3.3. Özel Kanunla Kurulu Sosyal Güvenlik Kurumları (Emekli Sandığı, SSK, Bağ-Kur)  80

3.5.3.4. Özel Kanunla Kurulu Yardımlaşma Kurumları (Oyak-Polis Sandığı v.b.)  80

3.5.3.5. Sigorta Şirketleri-Emekli ve Yardım Sandıkları 80

3.5.3.6. Kooperatifler  80

3.6. Mali Piyasalar ve Kredi Derecelendirme  80

3.6.1. Risk Çeşitleri ve Risk Göstergeleri 81

3.6.1.1. Ülke Riski ve Risk Göstergeleri 81

3.6.1.2. Siyasi Risk  81

3.6.1.3. Egemenlik Riski ve Risk Göstergeleri 82

 

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM    84

PARA VE FAİZ TEORİLERİ  84

 

4.1. Para ve Para  İle İlgili Teorik Yaklaşımlar  84

4.1.1. Para Teorisinin Temel Kavramları 84

4.1.1.1. Para Arzı 84

4. 1. 1. 2.  Para Talebi 85

4. 1. 1. 3.  Paranın Dolaşım Hızı 85

4. 1. 1. 4.   Parasal Taban- Rezerv Para  87

4.1.2. İktisadi Düşünce Okulları İçinde Para Teorileri 88

4.1.2.1. Klasik İktisadi Düşüncede Para Teorisi 88

4.1.2.1.1. Klasik İktisadi Düşüncenin Temel Yaklaşımları 88

4.1.2.1.2. Miktar Teorisinin Esası 90